Slimmer omgaan met uw eigen zonne-energie
Het energielandschap verandert in sneltreinvaart. Waar we voorheen blind konden vertrouwen op het elektriciteitsnet als 'gratis' batterij via de salderingsregeling, dwingt de nieuwe realiteit ons om slimmer naar ons eigen verbruik te kijken. Maar hoe zorgt u ervoor dat uw zonnepanelen en een eventuele thuisbatterij optimaal samenwerken? Deze rekentool geeft u direct en helder inzicht in uw energiestromen. Op basis van uw jaarlijkse gegevens en slimme verbruiksprofielen brengen we exact in kaart waar uw winst ligt en hoe u onnodige teruglevering voorkomt.
Hieronder leggen we stap voor stap uit hoe de berekening tot stand komt en hoe u de resultaten moet interpreteren.
Hoe werkt de berekening?
Het uitgangspunt van elke energieberekening is uw persoonlijke elektriciteitsverbruik. Om met deze tool aan de slag te gaan, ontkomt u er niet aan om de jaarafrekening van uw energieleverancier erbij te pakken, of de historische gegevens te bekijken die u via een P1-meter uit uw slimme meter heeft gelogd.
De meest pure en exacte manier van rekenen is het verzamelen van de precieze hoeveelheden verbruikte en opgewekte kilowatturen (kWh) per dag, specifiek opgesplitst in de uren met daglicht en de uren in het donker. Dit is een klus die men prachtig in een uitgebreid Excel-bestand kan gieten om er vervolgens de benodigde formules op los te laten.
Deze website doet dat bewust niet op die manier. De reden hiervoor is simpel: geen enkel jaar is identiek. Het weer is wisselvallig en uw verbruiksgedrag verandert continu. Daarom rekent deze tool met zorgvuldig samengestelde gemiddelde waarden en gestandaardiseerde gebruikersprofielen. Dit biedt u een betrouwbaar, realistisch inzicht in uw energiehuishouding en laat direct zien welke besparende maatregelen in uw situatie het meest effectief zijn. We hanteren twee methoden om de berekening uit te voeren, een op basis van gebruikersprofielen en een op basis van het werkelijk verbruik en de werkelijk teruggeleverde stroom.
Methode 1: Op basis van gebruiksprofielen
Wat heeft u nodig voor de berekening?
Om de simulatie te starten, hoeft u slechts drie kerngegevens in te vullen:
- Uw totale jaarverbruik aan elektriciteit (in kWh).
- De totale jaaropbrengst van uw zonnepanelen (in kWh).
- Het gebruikersprofiel dat het meest nauwkeurig aansluit op uw dagelijkse leefsituatie.
Tip: Heeft u specifieke kennis over uw basisverbruik? Desgewenst kunt u het basisverbruik van uw huishouden handmatig wijzigen voor een nog nauwkeuriger resultaat.
Belangrijke nuance: Grote stroomverbruikers en toeslagen
Houd er rekening mee dat alle standaard huishoudprofielen in de basis uitgaan van een traditioneel stroomverbruik. Dit betekent dat er in het basisprofiel vanuit wordt gegaan dat u geen grote stroomverbruikers heeft zoals een laadpaal, een warmtepomp, een elektrische boiler of elektrische verwarming.
Beschikt u wel over deze apparaten? Vink deze dan aan in de tool. Er wordt direct een wiskundige toeslag op het standaard gebruikersprofiel toegepast die rekening houdt met het specifieke seizoensgebonden verbruik van deze apparaten (zoals een warmtepomp in de winter). Hierop wordt vervolgens de definitieve berekening losgelaten.
De simulatieresultaten: De tabelkolommen uitgelegd
Nadat u uw gegevens heeft ingevoerd en op de berekenknop heeft gedrukt, genereert de tool een gedetaïlleerde tabel met de uitkomsten. Dit is wat u in de verschillende kolommen terugvindt:
- Maand: De tabel is opgesplitst per kalendermaand om de seizoensinvloeden zichtbaar te maken.
- Opwek Zonnepanelen (kWh): Het aantal kilowatturen dat uw zonnepanelen in die maand naar verwachting opwekken op basis van historische KNMI-data.
- Elektriciteitsverbruik (kWh): Uw totale verwachte verbruik, handig opgesplitst in verbruik tijdens daglicht en verbruik tijdens donkerte.
- Eigenverbruik zon: De zonnestroom die u direct in uw eigen huishouden verbruikt. Dit is de meest efficiënte vorm: er treedt geen transport- of opslagverlies op. Hoe hoger dit percentage, hoe groter uw winst.
- Overschot voor accu-opslag: Wordt de opgewekte elektriciteit niet volledig benut? Dan wordt het overschot gebruikt om uw thuisbatterij op te laden voor de donkere uren.
- Drie kolommen voor de ideale accu: Hier wordt gekeken wat men nog op kan slaan in de accu (de ideale accucpaciteit is oneindig groot, het rendement is 100% en er zijn geen verliezen) en wat overblijft kan men terugleveren aan het net. Op basis van de ideale accu wordt de optimale accugrootte berekend.
- Eigenverbruik uit gekozen accu: De hoeveelheid stroom die u 's avonds en 's nachts uit de door u gekozen batterij trekt. Dit ligt iets lager dan de input vanwege het rendement van de accu.
- Teruglevering aan het net (Inkoop): Een thuisbatterij kent een maximale ontlaadlimiet. Vraagt u op een specifiek moment méér stroom dan de accu aankan? Dan wordt het tekort automatisch aangevuld vanuit het stroomnet.
- Teruglevering (Verkoop): Wanneer uw thuisbatterij in de zomer al vroeg 100% volgeladen is, resteert er helaas niets anders dan de overtollige stroom terug te leveren aan het openbare net.
Waarom teruglevering voorkomen moet worden (de salderingsregeling vervalt)
Nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 definitief is komen te vervallen, levert het injecteren van overtollige stroom op het net u als consument (bijna) niets meer op. Sterker nog: door terugleverkosten kan het geld kosten. Teruglevering dient dus zoveel mogelijk vermeden te worden.
Uit de tabel zult u snel concluderen dat de piek van de teruglevering zich concentreert in de zonnige maanden april tot en met augustus. Dit is exact de periode waarin veel huishoudens op vakantie gaan en het eigenverbruik naar het minimum daalt.
Praktische oplossingen: Verbruik sturen met Smart Home techniek
U kunt uw verbruik handmatig verschuiven naar de momenten waarop uw panelen maximaal produceren door overdag elektrisch te koken, een elektrische boiler, of een bitcoin-miner in te schakelen. De meest efficiënte stap is om dit te automatiseren.
- 1. Hardware-oplossingen: Een fysieke energiemanager in de meterkast (zoals de SMA Sunny Home Manager) start grote verbruikers automatisch op het juiste moment.
- 2. Software-oplossingen: Koppel de P1-meter aan Home Assistant (open-source smart home). Hiermee bouwt u eenvoudig automatiseringen waarmee uw apparaten pas inschakelen bij een daadwerkelijk zonne-overschot.
Als u een nauwkeuriger berekening wil, hou dan ook rekening met de locatie in Nederland, de oriëntatie, de opstelhoek en de leeftijd (vanwege degradatie) van de zonnepanelen. De berekening hiervan staat bij de terugverdientijdberekening van zonnepanelen. Let op! Reken wel de kWh weer terug naar Wp. Als u dit doet, wel de leeftijd van de zonnepanelen op nul zetten in deze berekening!
Methode 2: Op basis van werkelijk verbruik
Ook hier is het elektriciteitsverbruik en de opgewekte zonne-energie het uitgangspunt. Alleen gaan we nu uit van de cijfers die op de jaarafrekening van het energiebedrijf staan, of die men uit de app kan halen. Dit betekend dat we per maand het totale verbruik en de terug geleverde zonne-elektriciteit nodig hebben als invoer voor de berekening. Men kan de ingevoerde maandgegevens opslaan en later weer laden. Dit bestand wordt als energie_maandgegevens.json opgeslagen in uw downloadmap.Het totale verbruik wordt door het rekenprogramma verdeeld in dag- en nachtverbruik op basis van kengetallen. De terug geleverde stroom van de zonnepanelen wordt beschouwd als elektriciteit dat over is om de accu op te laden. Vervolgens simuleren we een ideale accu, met oneindige capaciteit, 100% omzettingsrendement en een onbeperkte oplaad- en ontlaadcapaciteit. Uit deze gegevens word berekend wat voor die situatie de meest geschikte thuisbatterij is. Deze waarde kan men dan weer invullen, en de berekening nog een keer uitvoeren. Men ziet dat ook bij een ideale accu in de zonnige maanden het zo kan zijn dat er toch nog teruglevering aan het net plaats vindt. Dat komt omdat er gewoonweg te veel energie beschikbaar is. Als eenmaal de accu vol geladen is, wordt het restant in de kolom ‘Terug-levering aan net weergegeven’. Tenslotte worden het verbruik uit het net en de verbruikskosten weergegeven. Onderaan de pagina worden de belangrijkste getallen nog duidelijk weergegeven, en wordt de geschatte terugverdientijd weergegeven. Dit is een heel simpele berekening door de ingevulde aankoopprijs te delen door de jaarlijkse opbrengst bij het ingevulde elektriciteitstarief. Bij sterk stijgende elektriciteitstarieven, wat helaas wel de verwachting is, zal de terugverdientijd korter worden. Zie dit getal vooral als een indicatie.
Bron: MijnEneco
Bron: MijnEneco
Nog meer informatie vind u in de beschrijving van de rekenkern.